Teknoloji savaşlarının ön gösterimi mi? | Pelerin Kutusu | Bilim Sanat Yazılım Kitap Oyun Teknoloji Gündemi

Teknoloji savaşlarının ön gösterimi mi?

GÜLAY FAZİLETLİ

Teknoloji platformları, bilgi akışının kullanıldığı savaşlar olarak görülüyor. Google, Meta (Facebook), Twitter, Telegram ve öbür birtakım platformlar Avrupa Birliği, ABD, Ukraynalı ve Rus yetkililerin artan talepleri karşısında nasıl ilerleyecekleri konusunda karar vermeye çalışıyor.

Geçen hafta Ukrayna; Meta, Google ve Apple’a Rusya içindeki hizmetlerini kısıtlamaları talebinde bulundu. Facebook ve Google, Rus devlet medyasının platformlarındaki reklam satışını yasakladı. Google tıpkı vakitte Rusya’nın dezenformasyonuna karşı nasıl bir hal alacağı konusunda planlamalar yapıyor. Ukrayna Lider Yardımcısı ve Dijital Dönüşüm Bakanı Mykhalio Fedorov’un Elon Musk’a SpaceX’in Starlink uydularıyla Ukrayna’ya internet sağlaması talebine de Musk’tan olumlu cevap gelmişti.

Rusya ve Ukrayna’da yaygın olarak kullanılan iletileşme uygulaması Telegram, Rusya’yı yayılan yanlış bilgiler nedeniyle savaş kanallarını kapatmakla tehdit etti. Twitter ise hafta başında Rus devleti ilişkili medya kuruluşlarından gönderilen postları etiketleyeceğini açıkladı. Facebook ve YouTube’un bir öbür yaptırımı da savaş propagandasını önlemek gayesiyle erişimi kısıtlamak. Apple ise Rusya’daki tüm satışlarını durdurdu. Çatışmalar ve tansiyon tırmandıkça şirketler ek adımlar atmak zorunda kalıyor. Geçen Pazar günü Google haritalar, insanların nerede toplandığının görünmesinin güvenlik riski oluşturması nedeniyle Ukrayna içindeki trafik bilgilerini görüntülemeyi durdurdu. Rusya devletinin hesaplarının askıya alınması için pek çok ülkeden ismi geçen şirketlere büyük bir baskı olduğunu da söyleyelim.

MALİYETİ AĞIR OLABİLİR

Üstte ismi geçen teknoloji devleri ve oburlarının pazardaki hakimiyetleri, şahsî haklar konusundaki tutumları, yanlış bilgilerin yayılmasındaki rolleri çokça tartışılıyordu.

Rusya’nın Ukrayna’yı işgali karşısında alacakları hal, son yıllarda kendilerine yöneltilen suçlamalar karşısında kendilerini aklamak için bir fırsat olarak görülüyor.

Lakin bu o kadar da kolay değil. Atacakları yanlış bir adımın maliyeti ağır olabilir. Rusya’nın bu platformları büsbütün yasaklaması da söz konusu. Bilgi ve hizmeti engellemek, Rusya’nın devlet propagandasına karşı, halkın bilgi almasını da zorlaştırabilir. Tedbirlerin yetersiz olduğunu sav edenler bir yanda, bir ülkeyi büsbütün izole etmenin oradaki halkın bilgi almasını engelleme tehlikesine vurgu yapanlar öbür yanda… Ukraynalı yetkililerin Rusya’yı genel olarak sosyal medya hatta internetten yoksun bırakma davetleri bir direnişe de yol açtı. Putin’in ulusal haber medyası üzerindeki denetimi karşısında Rus halkının Ukrayna’da olanlarla ilgili tek bilgi kaynağı bu platformlar.

Teknoloji savaşlarının ön gösterimi mi?

RUSYA VE ÇİN, TEKNOLOJİ YATIRIMLARI İÇİN MİLYARLAR HARCIYOR

Rus hükümetinin de birebir şirketleri sıkıştırdığını belirtmekte yarar var. Facebook ve Twitter’a erişimi kısıyorlar, Google’a karşı harekette bulunmakla tehdit ediyorlar.

Dünyadaki bütün bağlantısı ellerinde tutmak isterken, memleketler arası bir krizin ortasında kalan bu şirketlerin vereceği her kararın sorgulanacağı çok açık.

İşin bir öteki boyutu daha var. Çabucak hepsi ABD’deki Silikon Vadisi’nin gücü olan bu şirketlerin Rusya’ya karşı tavrı bilhassa Çin’deki rakiplerin büyümesini hızlandırabilir.

Dünyanın çok büyük ölçüde ABD teknolojisine bağlı olduğu bir gerçek. Intel’in çipleri, Microsoft’un kodları, Google aramaları, Apple telefonlar birinci akla gelenler.

Bilhassa Rusya ve Çin ise kendi teknolojilerini geliştirmek için milyarlar harcıyor. Putin’in Batı’dan gelen teknolojiden kurtulmak için büyük efor gösterdiği de bir sır değil. Yani teknoloji yaptırımlarının son derece güçlü tesirleri olsa da uzun vadede kendilerini baltalaması mümkün.

Çin’in yeni çip teknolojisine yaptığı yatırımlar, Huawei’nin giderek yaygınlaşması, İran’daki ‘helal internet’ uygulamaları vs… Teknolojideki gidişatın dünyayı nasıl şekillendireceği hala büyük bir muamma!

HACKTİVİSTLER ORDUSU

Aslında yeni bir kavram olmasa da Rusya’nın Ukrayna işgali sırasında ‘hacktivizm’ kavramı da sıkça konuşulur oldu. Mykhalio Fedorov’un teşebbüsüyle Ukrayna için bir bilişim ordusu kuruldu. Ukrayna ve dünyadan dijital marifetleri olanlar Rusya’ya karşı siber cephede savaşa davet edildi. IT Army of Ukraine kümesine şimdiye kadar 280 bin yakın kişi katıldı. Siber ordunun birinci misyonu ortalarında devlet kurumları, bankalar ve büyük şirketlerin de bulunduğu yapılara DDoS akınları yapmak. DDoS (Dağıtık Hizmet Engelleme) taarruzları erişilebilirliği gaye alıyor. Telegram aracılığıyla erişilebilen grup, potansiyel maksatlar ve akınlar hakkında haberleşiyor. İnternet uzmanları hactivistleri potansiyel olarak çok tehlikeli olan bir teknoloji savaşından uzak durmaya çağırsa da Ukrayna için siber uzayda uğraş etmeye kararlı olan bilgisayar korsanları ordusu giderek güçleniyor. Hudut Tanımayan Hackerler kümesinin kurucularından Clement Domingo, bilgisayar korsanlarından Rus sitelerinin güvenlik açıklarını belirlemeye çalışmaları ve bu bilgileri veri hırsızlığı ya da daha karmaşık aksiyonlar için kullanmaları konusunda talepler olduğunu söylüyor. Ukrayna yanlısı hacktivist kümelere karşı Rus casusların ‘hack back/ geri hackleme’ tehlikesi ise işin bir öbür boyutu.

Ukrayna yanlısı hacktivistler, dijital direnişlerini çoklukla kripto para üniteleriyle finanse ediyor.

Ukrayna sempatizanı hackerlar Ukrayna yanlısı içerikler göstermek için birtakım TV kanallarına erişti. Bu kanallarda Ukrayna müzikleri çalındı, Rusya dışındaki haber kaynaklarından işgalle ilgili sansürsüz haberler gösterildi. Kremlin yanlısı kimi web siteleri engellendi. Lakin şimdiye kadar yapılan ataklar Rusya’yı rahatsız etse de bir telaş oluşturmadı.

Bu hücumlar gelecekteki ‘siber çatışmalar’ın bir ön gösterimi üzere. Uzmanlar ise bu siber ordu savaş sisine katkıda bulunabileceği konusunda uyarıyor. Üstelik yabana atılmayacak yetenekte Rus yanlısı hackerların olduğu da bir gerçek.

Bunlar şimdiki gelişmeler ancak meraklısı için hactivizm ile ilgili birkaç cümle daha yazmak isterim. Electronic Disturbance Theatre, Electrohippies ve Hacktivismo üzere büyük kümeler 1990’ların sonlarında etkindi. O devirde Meksika’da Zapatista’yı desteklediler. Lakin bu kümeler ortasında en tanınan olanı 2008 yılında Scientology Kilisesi’ni amaç alan, 2010 yılında Wikileaks evraklarını yayınlayan Anonymous. Milletlerarası birçok kümeye sahip olan Anonymous, 2012 yılındaki Arap Baharı protestolarında Mısır hükümetinin pek çok web sitesini kapatmıştı. Lakin kümenin birtakım atakları da çok tartışmalı. Örneğin kimi polislerin ferdî bilgilerini deşifre ettiklerinde o bireylerin ailelerini de riske attılar. Siyasi bir hedef yerine ferdî meydan okuma hedefiyle yapılan kimi hareketler de hackerları tartışmalı bir pozisyona getirebiliyor.

Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinde bir kere daha gündeme gelen teknoloji savaşları tahminen de yakın vadede füzelerden, tanklardan, silahlardan daha çok konuşulacak. Kim bilir…

Teknoloji savaşlarının ön gösterimi mi?

METAVERSE’DE EĞİTİM Mİ?

Tanınan konumuz metaverse… Gelecekte eğitimin metaverse’te olacağına inananların sayısı gün geçtikçe artıyor. Metaverse üç bileşenden oluşuyor. Yapay zeka, artırılmış gerçeklik ve VR… Tüm bunlar yaygınlaşınca tahtalarla çevrili sınıflar, koşturan öğrenciler geçmişte mi kalacak? Yoksa M.Ö vakitleri öğrenirken metaverse evrenindeki gerçekliğe mi dalacaklar? Ya da tıp öğrencileri anotomiyi gerçekçi bir avatar üzerinde mi öğrenecekler? Karmaşık mevzuların yalnızca metinler ve formüller aracılığıyla değil pratik olarak da öğrenilmesi metaverse sayesinde mümkün olabilir. Astrofizik öğrenmek, galaksileri daha yakın bir halde incelemek, farklı medeniyetlerin yaşam stillerinin içinde yaşamak kulağa çarpıcı geliyor!

Pandemi birden fazla kişiyi meskenden çalışmaya mecbur etti, eğitimler online olarak devam etti. Dijital geçişin ayak sesleriydi tahminen de tüm bunlar.

Şimdilerde de dev teknoloji şirketleri avantaj elde etmek için metaverse üzerinde eğitimin planlamasını yapıyor. Örneğin Facebook Reality Laboratuvarları eğitim programlarına 150 milyon dolar yatırım yapıyor.

Gibisi bir yatırım da Microsoft’tan. Şirket Mesh’i 2021 yılında piyasaya sundu. Mesh aracılığıyla eğitim teknolojisi kesimi metaverse’ün benimsenmesini teşvik ediyor.

Varsayımlara nazaran 2031 yılına kadar ‘teknolojik eğitim’ iki milyar dolarlık değerlemeye ulaşacak.

Metaverse üzerinde eğitimin özel muhtaçlıkları olan öğrenciler için kıymetli bir gelişme olacağı savunuluyor. Sanal gerçekliğin metaverse entegrasyonunun çocukların yaşam hünerlerini geliştireceği de argüman ediliyor. Öğretmenlerin de yükü bu formda azalabilirmiş! Yapay zeka yardımıyla öğrenen çocuklar, makul hususları daha kolay özümseyebilir deniyor. Ek olarak artırılmış gerçekliğin öğretmen yerine öğrencilere not vermesi de söz konusu tabi… O denli ağlayayım hocaya, yalvarayım notumu artırırım falan yok yani!

Danışmanlık şirketi PwC’nin bir araştırması da dikkate kıymet. Araştırma Metaverse’teki sınıfların eğitimde dört kat hızlı olduğunu, öğrencilerin bu sınıflardaki eğitimden sonra öğrendikleri hünerleri uygulama konusunda yüzde 275 daha emin olduklarını, öğrendiklerine olan duygusal bağlarının 3.75 kat daha fazla olduğunu ortaya koydu.

Eğitimde çetin bir rekabet kesimi bekliyor… Gelişmeleri takipteyiz!

Kaynak: Karar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.