'Sahte' fosiller Mars’taki yaşam arayışına engel olabilir | Pelerin Kutusu | Bilim Sanat Yazılım Kitap Oyun Teknoloji Gündemi

‘Sahte’ fosiller Mars’taki yaşam arayışına engel olabilir

Lauren Fuge

Şayet Mars’ın kızıl düzlüklerini yaşam belirtileri açısından araştıran gezegenler ortası bir uzaylı avcısıysanız, küçük yeşil adamlardan fazla mikroplara rastlama olasılığınız daha yüksektir. Milyarlarca yıl evvel yaşamış antik yaratıkların fosillerine rastlama ihtimaliniz ise çok daha fazladır.

Bununla birlikte, yeni araştırmalar, kimyasal süreçlerin potansiyel olarak gelecekteki öte gezegen paleontologlarını yanıltabilecek “psödofosiller” [sahte fosiller] meydana getirebileceğine dair ikazda bulunuyor.

KİMYASAL SÜREÇLER HAYATI TAKLİT EDEBİLİR

İskoçya’da bulunan Edinburgh Üniversitesi’nde astrobiyolog olan Sean McMahon, “Bir etapta, Mars araştırma araçlarından biri neredeyse kesin olarak bir fosile çok benzeyen bir şey bulacak; bu yüzden bunları kimyasal tepkilerle oluşan yapılardan ve unsurlardan emniyetli biçimde ayırt edebilmek çok büyük bir ehemmiyet taşıyor” diyor: “Mars’taki her tıp fosil açısından, [Dünya’dakine] ziyadesiyle misal şeyler meydana getiren en az bir biyolojik olmayan süreç mevcut; hâl böyleyken, bunların nasıl meydana geldiğine ait anlayışımızı ilerletmek konusunda gerçek bir gereksinim söz konusu.”

'Sahte' fosiller Mars’taki yaşam arayışına engel olabilir Mars’ta gerçekleşebilecek mümkün kimyasal yansımaların yarattığı birtakım fosil gibisi
örnekleri gösteren kompozit manzara. Görsel: Sean McMahon, Julie Cosmidis ve Joti
Rouillard.

McMahon ile Edinburgh ve Oxford Üniversitelerinden meslektaşları, Journal of the Geological Society isimli mecmuada yayınlanan araştırmalarında, Mars’taki kayalarda yaşam gibisi izler oluşturabileceği bilinen onlarca süreci gözden geçirdiler. Kimyasal süreçlerin pek birden fazla, bildiğimiz haliyle ömrün yapı taşlarını teşkil eden bakteri hücreleri ya da karbon bazlı moleküller üzere mikroskobik ölçekteki yaşam biçimlerinin oluşturduğu yapıları taklit edebilirler.

Stromatolitler, bu cinsten taklit edilebilecek fosillere bir örnek olabilir. Kayaya benzeyen bu oluşumlar, mavi-yeşil alg toplulukları tarafından biriktirilen katmanlardan oluşur. “Yaşayan fosiller” diye isimlendirilen bu fosiller, günümüzde hâlâ sığ seviyedeki sulak ortamlarda bulunur ve 3,5 milyar yıldan daha eski olan geçmişleriyle, Dünya’daki yaşama dair en eski delillerden birini oluştururlar.

Buna rağmen, biyolojik olmayan süreçler de stromatolitlerin oluşturduğu kubbeleri ve sütunları taklit eden psödofosiller meydana getirebilirler. Şaşırtan bir biçimde, spreyle araba boyanan fabrika tabanları üzere alanlarda ve yakın devirde Mars’ta keşfedilen sıcak su kaynaklarının bir kısmının etrafında bulunan silis birikimi üzere daha doğal süreçlerde de misal birikintiler oluşabiliyor.

YAPAY ZEKÂ DEVREYE GİRECEK

Bu muğlak fosillerin bir öteki örneği, 550 milyon yıl evvel Dünya’da yaşanan Ediacaran periyodundan kalma kumtaşı yataklarında da görülebilir. Hayvan ve bitkileri anımsatan benzeri kalıntılar, yapının aslında bir vakitler eski deniz tabanını kaplayan fosilleşmiş mikrobiyal örtüleri temsil eden “dokunmuş/pürüzlü” kayaların içinde gömülüdür.

Avustralya-ABD paydaşlığıyla oluşturulan bir araştırma takımına, bir yapay zekânın biyolojik süreçlerden (bu cinsten mikrobiyal örtüler gibi) ya da büsbütün abiyotik [biyolojik olmayan] kimyasal süreçlerden meydana gelen kayaları ayırt edip edemediğini anlamak emeliyle NASA fonu sağlandı. Araştırma grubunun en son maksadı, Mars araştırma araçlarının fotoğrafladığı jeolojik manzaralara benzeyen makine öğrenme tekniklerini uygulamak.

İngiliz astrobiyologların yayınladığı yeni makale, buna misal araştırmaların var olan ve gelecekteki ekzobiyoloji [öte gezegen biyolojisi] araştırmalarının muvaffakiyete ulaşmasında kritik bir rol oynayabileceğini tabir ediyor.

Araştırmanın ortak müellifi ve Oxford Üniversitesi’nde vazifeli bir jeobiyolog olan Julie Cosmidis, “Geçmişte ömrü taklit eden süreçler tarafından yanıltıldık” diyor: “Pek çok kere, Dünya’daki yaşlı kayalarda ve hatta Mars’tan Dünya’ya gelen göktaşlarında fosil mikropları andıran objeler tanımlandı; ne var ki, yapılan daha detaylı incelemelerin arkasında biyolojik olmayan kökenlere sahip oldukları açığa çıktı.”

“Bu makale, Mars söz konusu olduğunda hayatı taklit eden süreçlerle ilgili daha fazla araştırma yapılmasını istediğimiz, bu sayede yine birebir tuzaklara düşmekten kaçınmamızı sağlayacak, ihtar niteliği taşıyan bir kıssa anlatıyor.”


Yazının özgünü Cosmos Magazine sitesinden alınmıştır. (Çeviren: Tarkan Tufan)

Kaynak: Gazeteduvar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir