Omicron, yeni bir salgın türünün temsilcisi | Pelerin Kutusu | Bilim Sanat Yazılım Kitap Oyun Teknoloji Gündemi

Omicron, yeni bir salgın türünün temsilcisi

Emma Thomson*

Omicron’un birinci sefer kasım ayının sonlarında ortaya çıkmasından bu yana, İngiltere ve öteki ülkelerdeki bilim grupları onu anlamak için bir yarış halindeler. Şu ana kadar ulaşılan sonuçlar, bu yeni varyantın var olandan çok farklı bir salgın yarattığını ortaya koyuyor; bu durum, ona ait yaklaşımımızın da değişmesi gerektiği manasına gelebilir.

Omicron, ortaya çıkışıyla birlikte, bilimsel toplulukta hızla kaygı yarattı zira orjinal virüsle kıyaslandığında 50 mutasyona sahipti ve bunların büyük kısmının öteki varyantlarda kritik değişikliklere neden olduğu biliniyordu. Bu değişimler, virüs parçacığı üzerinde bulunan ve insan hücrelerine sızmasına imkan sağlamak noktasında anahtar fonksiyonu gören başak proteinine odaklanmıştı.

ÜÇ DOZ YAPILAN MRNA AŞILARI İŞE YARIYOR

Glasgow Üniversitesi’ne bağlı MRC Virüs Araştırmaları Merkezi’nde (CVR) çalışan başka bilim insanlarıyla birlikte, başak proteinin yapısında gerçekleşen bu kadar büyük bir değişimin aşılardan sağladığımız müdafaayı olumsuz etkileme ihtimalinin yüksek olduğunu öne süren bir araştırma üzerinde çalıştım. AstraZeneca, Pfizer ve Moderna (ve diğer) aşıların iki dozunun Omicron’a karşı başka varyantlara kıyasla dikkat cazibeli ölçüde daha az tesirli olduğunu keşfettik.

Bugüne kadar üretilen tüm lisanslı aşılarımızın, Aralık 2019’da Wuhan’da ortaya çıkan virüsün en ilkel varyantının başak proteinine karşı bağışıklığı yükseltme fikrine dayandığı hesaba katıldığında, bu durum kısmen Omicron’un neden başka kimi varyantlardan daha bulaşıcı olduğunu açıklayabilir.

Öte yandan, üç doz aşıya verilen karşılık büyük oranda güzelleşti. Bundan dolayı, İngiltere’nin Omicron’un keşfedilmesinin akabinde güçlendirici doz dağıtımını artırma stratejisi yanlışsız bir yaklaşımdı ve ilerleyen haftalarda hastanelere başvuran şiddetli olayların sayısı üzerinde büyük bir tesiri olacak. Maalesef bu durum, hastaneye yatış ve ölüm sayıları hâlâ İngiltere’de görülen çok sayıdaki olaydan tam manasıyla ayrılmadığı için Ulusal Sağlık Sistemi’nin önemli bir baskıya maruz kalmasını engellemek için kâfi olmayacak. Enfeksiyondan ya da temas durumundan sonra gereken izolasyonun bir sonucu olarak bir de işçi eksikliği baskısı söz konusu. Bu ortada, yaşlı ya da geçmişten gelen sağlık meseleleri olan şahıslar daha yüksek bir risk altındalar.

OMICRON, VİRÜSÜN HÜCREYE SIZMA FORMÜLÜNÜ DEĞİŞTİRDİ

Başak proteininde görülen bu değişimler sadece Omicron’un aşılara verdiği cevabı etkilemekle kalmıyor. Bizim araştırmamız ve Imperial College London tarafından yürütülen bir öbür araştırma, Omicron’un insan bedenindeki hücrelere sızma halini temelden değiştirdiği üzere beklenmedik bir bulguyu açığa çıkardı. Birinci bilgiler bunun dışında Omicron’un virüsün yaşam döngüsündeki bu değişiklikle ilişkili olabilecek biçimde biraz daha az şiddetli bir hastalığa yol açabileceğini düşündürüyor.

Daha evvel görülen varyantların, virüsün hücreden hücreye bulaşmasına imkan sağlayıp şiddetli hastalığa neden olabilecek biçimde hücre zarıyla kaynaşarak insan hücrelerine girerken, Omicron’un bir kapsülün içinde bulunan hücre zarınca sarıldığını ve daha sonra hücrenin içine aktarıldığını keşfettik. Bölünme ve akabinde öbür hücrelere bulaşmadan evvel, hücredeki ‘katepsin’ ismi verilen farklı proteinlerin yardımıyla bu kapsülden çıkması gerekiyordu.

Bu bulgular, artık, Omicron’un tercihen burunda bulunan hücreleri enfekte edebileceğini ve akciğer hücrelerine bulaşma ihtimalinin daha düşük olduğunu ortaya koymaya devam eden Imperial College London’daki araştırmacılar tarafından da teyit edildi. Yapılacak daha fazla araştırma, sonuç itibariyle virüsün teneffüs yoluyla bulaşmasını engellemek gayesiyle aldığımız önlemleri sıkılaştırmamız gerekip gerekmediğini anlamamızı sağlayacak.

OMICRON’A KARŞI YENİ AŞILAR TASARLAMAK GEREK

Bu yeni varyant karşısında bağışıklığımızı ülkü seviyeye çıkarmanın en iyi yolu, büyük ihtimalle Omicron’a (ve şimdi evrimleşmemiş öteki varyantlara) karşı üretilecek aşılar olacak. Bu aşıların klinik araştırmalarda testten geçmesi gerekir ve bunları uygulamak söz konusu olduğunda, ortaya çıkacak masraf ve gereken sürat hesaba katıldığında en fazla risk altında kümeler için ayrılabilirler. Daha da değerli olan sorun şu ki, üç doz aşının iki dozdan çok daha tesirli olduğunu anlamak bize vakit kazandırdı.

Muhtemelen yeni varyantların ortaya çıkışının sürecek olması, -ilerleyen periyotta ne biçimde olursa olsun- Covid araştırmalarımızda ve reaksiyonlarımızda daha atik olmamız gerektiği manasına geliyor.

*Emma Thomson, Glasgow Üniversitesi MRC Virüs Araştırmaları Merkezi’nde bulaşıcı hastalıklar profesörüdür.


Yazının yepyenisi The Guardian sitesinden alınmıştır. (Çeviren: Tarkan Tufan)

Kaynak: Gazeteduvar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.