Kış saati uygulamasını uzmanlar yorumladı: "Ne tasarruf ne israf ortaya çıkıyor" | Pelerin Kutusu | Bilim Sanat Yazılım Kitap Oyun Teknoloji Gündemi

Kış saati uygulamasını uzmanlar yorumladı: “Ne tasarruf ne israf ortaya çıkıyor”

Türkiye, 2016’da yaz-kış saati uygulamasını kaldırdı ve saat dilimini sabitledi. Lakin sabitlerken bulunduğu meridyenlerdeki kış saatini değil, süreksiz olarak kullandığı yaz saatini tercih etti.

Bu yüzden kış günlerinde gün ışığı azalırken tartışmalar büyümeye devam ediyor.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez’in, İstanbul Büyükşehir Belediye Lideri Ekrem İmamoğlu’nun sabit saat uygulamasından vazgeçilmesi davetine cevaben 6 milyar TL tasarruf sağlandığı açıklamasından sonra bahis tekrar gündeme geldi.

Cambridge Üniversitesi’nden Dr. Sinan Küfeoğlu, 2012-2020 ortasındaki elektrik tüketimi, elektrik fiyatları ve meteorolojik gerçek dataları kullanarak bir bilimsel makale yayımladı.

Araştırmaya nazaran, sabit yaz saati uygulamasının elektrik tüketimi üzerinde gözlemlenebilir yahut ölçümlenebilir bir tesiri yok.

Küfeoğlu, araştırmasını şu formda özetliyor:

”Türkiye son 5 yıldır uyguladığı sabit saatle, doğal bir deney ortamı sunduğu için tüm dünyaya eşi bulunmaz bir fırsat sundu. Bizim araştırmamız, bu alanda gerçekleşmiş, tarihî datalarla yapılmış birinci araştırma. Daha evvelki araştırmalar, simülasyonlarla yapılmıştı. Öbür ülkeler mevzuyu değerlendirirken bu araştırmadan faydalanabilecekler.”

”Örneğin, Türkiye örneğinden yola çıkarak, ABD, Hindistan üzere ekvatora nispeten daha yakın ülkelerde yaz-kış saati uygulamasının pek bir tesiri olmayacağını varsayabiliriz.

“Ancak, İngiltere, Almanya üzere daha kuzeydeki ülkelerde yaz-kış saatleri ortasında uçurum artıyor. Hasebiyle bu ülkelerde yaz-kış saati uygulaması enerji tasarrufu sağlayabilir.”

“İki tarafın argümanları da bilimsel değil”

Bakan Fatih Dönmez’in açıklaması sonrasında görüştüğümüz Dr. Küfeoğlu, tezlerin bilimsel temellere dayanmadığı için muteber olmadığını söylüyor:

”Bahsedilen İTÜ raporuna esasen hala erişemiyoruz. Erişecek olsak bile bir raporun varolması o mevzunun bilimsel açıklığa kavuştuğu manasına gelmez. İstenilen mevzuda, istenilen sonuçta rastgele bir rapor yazılabilir.

“Bir raporun muteber olması için, hakemli ve saygın bir mecmuada, hakem incelemesinden geçtikten sonra (peer-reviewed) makale olarak yayınlanması lazım. Elektrik Mühendisleri Odası’nın israf argümanını dayandırdığı rapor da birebir halde. O da bilimsel bir çalışma değil.

“‘Tasarruf yapıyoruz diyen de israf yapıyoruz’ diyen de bilimsel olarak saygın çalışmalar değil.”

Kış saati uygulamasını uzmanlar yorumladı: "Ne tasarruf ne israf ortaya çıkıyor"Cambridge Üniversitesi’nden Dr. Sinan Küfeoğlu

Bakanlık, kararını İTÜ raporuna dayandırmıştı

Periyodun Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Berat Albayrak, İstanbul Teknik Üniversitesi’nin raporuna destek elektrik tasarrufu emeliyle bu uygulamaya geçildiğini açıklamıştı.

Lakin bu rapora kamuoyu erişiminin olmaması eleştirilmiş, TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası ise kararın israfa yol açtığını sav etmişti.

Türkiye’nin yaz saatine sabitlenmesinin sebepleri hala tam olarak net değil.

BBC Türkçe, İstanbul Teknik Üniversitesi’ne ilgili raporu paylaşmaları talebinde bulundu.

Kimliğinin açıklanmasını istemeyen öğretim üyesi, rapora sahip olmadıklarını, raporun Enerji Bakanlığı’nda olduğunu söyledi.

İTÜ’deki öğretim vazifelisi, 24-26 Ekim 2016 tarihlerinde düzenlenen 10. Memleketler arası Pak Enerji Sempozyumu’na dair bildiriler kitabını paylaştı.

Paylaşılan bildiride, İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi Meteoroloji Mühendisliği kısmından Nida Doğan, Ömer Akbal ve Ahmet Duran Şahin imzalı ‘Kış Saati Uygulaması/Yaz Saati Uygulaması Elektrik Tüketimlerinin Belirlenmesi için Geliştirilen Saat Değişikliği ve Uygulamaları’ başlıklı makalesinde hususa dair şu sonuç yer alıyor:

“Bütün vilayetler için farklı yaklaşımlarla hesaplamalar yapılmış ve sonuçta kış saati uygulaması sürecinden ötürü %5,4-7,3 ortasında ek elektrik tüketimleri gerçekleşmektedir. Bu ek elektrik tüketiminden kurtulmak için yaz saati uygulaması sürecinin bütün yıla yayılması gerekmektedir.”

Enerji Bakanlığı’nın 5 yılda elektrikte 6,82 milyar kilovatsaat tasarruf sağlandığını ve bunun nakdî karşılığının 6 milyar lira olduğu açıklamasının buna dayanıp dayanmadığı net değil.

Mevzu ile ilgili sorularımızı ilettiğimiz Enerji Bakanlığı’ndan cevap alamadık.

‘Sosyal ve ruhsal etmenlere bakılmalı’

Dr. Küfeoğlu, kalıcı yaz saati uygulamasının israf yahut tasarrufu etkilemediği için, karar vericilerin mevzuyu sosyal ve ruhsal tesirlerle değerlendirmesi gerektiğini vurguluyor.

Mevzuyla ilgili görüşlerine başvurduğumuz psikiyatrist Uzman Tabip Dilek Erkan Büyük, biyolojik saatin insan sıhhati açısından ehemmiyetinin altını çiziyor:

”Sirkadiyen ritmimizi düzenleyen biyolojik saatimizin, ruh ve vücut sıhhatimiz üzerinde büyük tesiri vardır. Vücut, gece karanlıkta uyku iletisi alır. Sabah uyanınca bu uyku bildirisini alarak güne başlamak çok zorlayıcı olabilir ve pek çok rahatsızlığa taban hazırlayabilir.

“Ayrıca, karanlıkta insanın güvenlik algısı düşük olur. İşte bu sebeple, gece dışarı çıkmak birçok şahsa tehlikeli gelebilir. Sabah saatlerinde şimdi hava karanlıkken dışarıda olma mecburiyeti, bilhassa bayan ve çocuklara kaygı kaynağı olabilir.

“Bedensel gereksinimlerin ve tıbbın işaret ettiği formda, kış aylarında da sabahın aydınlık olduğu halde bir saat ayarlaması değerli.”

Kış saati uygulamasını uzmanlar yorumladı: "Ne tasarruf ne israf ortaya çıkıyor"Uzman Tabip İstek Erkan Şanlı

Dünyanın yaz-kış saati uygulamasından vazgeçme sebepleri neler?

Kış ve yaz saati uygulaması, yalnızca Türkiye’de değil, dünyada da sorgulanıyor.

Rusya, Türkiye ve İzlanda üzere ülkelerin akabinde Avrupa Birliği de yaz saati uygulamasından vazgeçeceğini duyurdu.

Vazgeçme sebeplerinden en değerlisi, uygulamanın çıkış sebebi olan ‘gün ışığından daha fazla faydalanarak enerji tasarrufu’ tezinin netliğini kaybetmesi.

Aydınlatma maliyetleri, 20. yüzyıl başında en değerli harcamalardan biriyken günümüzde ışıktan bağımsız sanayi, iklimlendirme üzere enerji tüketimlerine nazaran geride.

Ülkeler, bulundukları enlem ve boylamlara, ekonomik, sosyal ve kültürel önceliklerine nazaran yaz yahut kış saatini seçip sabitliyorlar.

Türkiye’nin tersine, saat ayarlamasını rafa kaldıran ya da kaldırmayı düşünen birçok ülkenin doğusu ile batısı ortasında bu kadar fark yok. Saat farkı olan ülkelerde ise birden fazla vakit dilimi var.

Bahis Türkiye’de neden tartışılıyor?

Türkiye nüfusunun çoğunluğu batıda yaşarken, saatleri doğu meridyenine nazaran ayarlı.

Bu sebeple kış aylarında Türkiye’nin doğusundaki vilayetlerde saat 7 civarında doğan güneş, İstanbul’da saat 8’de doğuyor.

İstanbul’da sabah trafiğinde yola erken çıkmak gerektiği de hesaba katılınca milyonlarca kişi gün doğmadan seyahat ediyor.

Bilhassa, karanlıkta uyanmak, hatta derse girmek zorunda kalan okul çağındaki çocuk ve gençlerin üzerindeki ruhsal tesirler konusunda uzmanlar kaygılı.

Kış saati uygulamasını uzmanlar yorumladı: "Ne tasarruf ne israf ortaya çıkıyor"

Yaz-kış saati uygulamasının kökeni nedir?

Saatleri ayarlama fikri birinci sefer, Amerikalı mucit Benjamin Franklin tarafından Paris’te yaşadığı devirde ortaya atıldı. Amaç gün ışığından daha fazla yararlanmaktı.

Yazın tüm Parisliler güneşle birlikte uyanırlarsa, mum ışığı yerine güneş ışığı kullanacaklar, böylelikle yılda 30 bin ton mum tasarrufu sağlanacaktı.

Fikrin çeşitli ülkelerde hayata geçmesi ise 19. yüzyıl sonlarında oldu, Yeni Zelandalı George Hudson’ın teşebbüsüyle uygulanmaya başlayan usul 20. yüzyılda tüm dünyaya yayıldı.

Sonbaharda saatleri geri, ilkbaharda ise ileri alarak hem enerji tasarrufu sağlamak hem de sabahın erken saatlerinin gün ışığından faydalanarak yapılan tarım, hayvancılık üzere iş kollarında verimlilik hedefleniyordu.

Kaynak: T24

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir